Aflatoksinli incirlerimiz sınırdan dönmeye devam ediyor: Sadece bir günde 3 farklı parti sınırdan döndü!

Avrupa Birliği Gıda ve Yem Hızlı Uyarı Sistemi RASFF'e göre 29 Eylül 2026 tarihinde yani sadece bir günde, Türkiye'den Yunanistan ve İsveç'e ihraç edilmek istenen üç ayrı parti kuru incirde yasal limitin 2 ila 3 katı aflatoksin tespit edildiği duyuruldu. Üç bildirimin de risk kararı "ciddi" olarak sınıflandırıldı ve üç parti de sınırda durduruldu. Ürünler sınırda analizler sonrasında durdurulurken, Avrupa Birliği'ne girişine izin verilmedi. Aflatoksin; Aspergillus küfleri tarafından üretilen doğal bir toksin olarak biliniyor ve kuru incir, fındık, yer fıstığı ve baharatta en sık görülüyor. Nem, sıcaklık, kurutma ve depolama hataları oluşumunu tetiklerken, Dünya Sağlık Örgütü'nün kanser ajansı IARC, aflatoksini Grup 1 yani kesin insan kanserojeni olarak sınıflandırılıyor. Karaciğer kanserinin başlıca çevresel nedenlerinden biri olarak kabul ediliyor ve özellikle Hepatit B taşıyıcılarında risk katlanarak artıyor. Genotoksik olduğu için güvenli bir alt eşik tanımlanmazken, mevzuat "teknik olarak ulaşılabilir en düşük düzey" ilkesiyle limit koyuyor. Bu haliyle kuru incirde AB ve Türkiye'de aynı limitler geçerli olup,Aflatoksin B1 için 6 µg/kg, toplam aflatoksin için 10 µg/kg olarak uygulanmaktadır.

Bu haliyle dün itibariyle yapılan 2026.8606 no'lu duyuruda Yunan gümrüğünde analiz edilen kuru incirlerde aflatoksin B1 9,9 µg/kg ölçülmüş olup, limit 6 µg/kg üzerinde olduğu anlaşılıyor. Sınırdan reddedilen ürünler Türkiye'ye geri gönderiliyor. Bildirimde ilginç bir detay ise, söz konusu incirlerin 18 Şubat 2026 tarihinde analiz edilmesi fakat duyurunun henüz önceki gün yapılmış olmasıdır. Bu da analiz sürecindeki yasal veya idari prosedürlerin varlığına ve bu sebeple duyuruda yaşanan bir gecikmeye dikkat çekmektedir. Diğer yandan bu ürünlerin Türkiye'de iç pazara girip girmediği veya başka bir ülkeye ihraç edilip edilmediği ide bilinmiyor.

RASFF sisteminde yayınlanan ve İsveç sınırında16 Eylül 2026 tarihli analizine dayanan 2026.8604 no'lu duyuruda ise toplam aflatoksin 18,5 µg/kg, aflatoksin B1 15,6 µg/kg olarak ölçülmüş olup, B1 değerinin yasal limitin 2,6 katına ulaştığı görülüyor. Üç bildirim arasında analiz tarihi itibariyle yeni sezon ürününe ait olması muhtemel tek parti bu. İsveç makamları ürün için özel işleme tabi tutulması, gıda dışı amaçla kullanılması ya da geri gönderilmesi veya imha edilmesi seçeneklerini kayda geçirmiş durumda. Bildirimde Türkiye'nin "dikkat için işaretlenmiş" (flagged for attention) olması da dikkat çekiyor; bu işaret, Türk makamlarından bildirime ilişkin açıklama ve tedbir bilgisi beklendiği anlamına geliyor. Söz konusu partinin ihracatçı firması ve Türkiye'deki tedarik kaynağı ise duyuruda yer almıyor.

Üç bildirim içindeki en yüksek değerler 2026.8607 no'lu duyuruda yer alıyor. Yunan gümrüğünde aynı partiden alınan iki ayrı numunede aflatoksin B1 15,0 ve 19,6 µg/kg, toplam aflatoksin ise 20,1 ve 23,1 µg/kg olarak ölçülmüş olup, B1 değeri yasal limitin 3,3 katına, toplam aflatoksin ise 2,3 katına ulaşıyor. İki numunenin birbirine yakın ve tutarlı biçimde yüksek çıkması, kirliliğin tek bir kutu ya da kolinin değil partinin genelinin sorunu olduğuna işaret ediyor. Bu partide de analiz tarihi 20 Şubat 2026 olarak kayıtlı; yani ilk Yunanistan bildirimi gibi geçen sezon ürünü olup, duyurusu yedi ay sonra yapılmış. Karar yine sınır reddi ve ürünlerin Türkiye'ye iadesi. İade edilen bu partinin akıbeti, ayıklanıp yeniden ihraç mı edildiği yoksa iç piyasaya mı girdiği ise bilinmiyor.